Çar Bombası: şimdiye kadar patlatılmış en güçlü bomba

30 Ekim 1961'de Sovyetler Birliği, şimdiye kadar yapılmış en güçlü patlayıcı aygıtı patlattı. Resmî adıyla AN602 olan bomba tarihe Çar Bombası, bombaların kralı olarak geçti. Yaklaşık 50 megatonluk gücü kabaca 3.300 Hiroşima patlamasına eşitti ve Kuzey Buz Denizi'ndeki Novaya Zemlya takımadaları üzerinde tek bir parlamayla açığa çıktı.

Ivy Mike hidrojen bombası denemesi, 1952 — “Ivy Mike” (10,4 Mt), 1952: ilk hidrojen bombası. Çar Bombası neredeyse beş kat daha güçlüydü.

Çar Bombası ile Hiroşima güç karşılaştırması — Çar Bombası (50 Mt) kabaca 3.300 Hiroşima bombasına eşitti.

Yarı güçte ateşlenen 100 megatonluk tasarım

Silah, yaklaşık 8 metre uzunluğunda ve 27 ton ağırlığında üç kademeli bir termonükleer tasarımdı. Tasarlandığı hâliyle yaklaşık 100 megatona ulaşacaktı, ama deneme için uranyum füzyon tamperleri kurşunla değiştirildi. Bu, gücü yarıya indirdi ve asıl önemlisi atışı görece «temiz» tuttu: enerjinin yaklaşık %97'si füzyondan geldi ve tam güçlü bir sürümün üreteceğinden çok daha az serpinti oluştu. Yine de tam 100 megatonluk yapılandırma hiç denenmedi; serpintisi ve bombayı bırakan uçağın kaçmasının imkânsızlığı onu kullanışsız kılıyordu. İkisini de haritada karşılaştırabilirsiniz: Novaya Zemlya'daki gerçek 50 megatonluk deneme ve New York üzerinde varsayımsal bir 100 megatonluk patlama.

Büyük termonükleer mantar bulutu — Çok megatonluk bir termonükleer patlama (Castle Romeo, 11 Mt): Çar Bombası'nın gücünün yalnızca küçük bir bölümü.

Deneme

Özel olarak modifiye edilmiş bir Tu-95 bombardıman uçağı bombayı 10.500 metreden dev bir paraşütle bıraktı; böylece mürettebat 4.000 metredeki patlamadan önce yaklaşık 45 km uzaklaşabildi ve buna rağmen uçak şok dalgasıyla bir kilometre irtifa kaybetti. Ateş topu kabaca 8 km çapındaydı; mantar bulutu yaklaşık 64 km'ye, yani Everest'in yedi katı yüksekliğe çıktı. Parlama 1.000 km öteden görüldü, sıfır noktasından yüzlerce kilometre uzaktaki yerleşimlerde ahşap evler yıkıldı ve camlar kırıldı, atmosferdeki basınç dalgası Dünya'nın çevresini üç kez dolaştı.

Neden daha büyüğü hiç yapılmadı

Çar Bombası bir silah olduğu kadar siyasi bir mesajdı: herhangi bir füze için fazla ağırdı ve yıkım yarıçapı yalnızca gücün küp köküyle büyüdüğünden, tek bir dev bomba dağıtılmış birkaç küçük savaş başlığından çok daha verimsizdir. İki süper güç de aynı sonuca vardı: isabet, büyüklüğü yener. On yıl içinde silahlanma yarışı füze başına birden fazla küçük savaş başlığına kaydı; bu, nükleer silahlar nasıl çalışır sayfasında anlatılıyor.

Mirası

Deneme, Soğuk Savaş geriliminin doruğunda gerçekleşti ve 1963 Kısmi Deneme Yasağı Antlaşması'nın arka planına yazıldı: bu gibi atışların dünya çapındaki serpintisine dair kaygılar, güçleri atmosferde denemeyi yasaklamaya itti. Çar Bombası benzersiz bir olay olarak kalmaya devam ediyor; onu bağlamı içinde nükleer denemelerin tarihi sayfasında görebilir ya da simülatörde herhangi bir şehrin üzerine yükleyebilirsiniz.