Tydzień w świecie atomu: 9–15 listopada 2026 r.
Irańscy urzędnicy stawiają warunki powrotu inspektorów ONZ po tym, jak w poufnym raporcie MAEA stwierdzono, że agencja nie jest w stanie zweryfikować irańskich zapasów wzbogaconego uranu. Rosyjskie warunki pokojowe, o których donoszą media, odnoszą się do brytyjskiego i francuskiego odstraszania jądrowego, a Biały Dom zapowiedział, że Trump poruszy kwestię redukcji zbrojeń jądrowych podczas trójstronnego spotkania z Putinem i Xi.
Raport MAEA: irańskie zapasy i zakład w Isfahanie bez weryfikacji
W poufnym kwartalnym raporcie dla państw członkowskich, do którego 13 listopada dotarła agencja Reuters, MAEA stwierdziła, że nie zna dokładnej lokalizacji, statusu zabezpieczeń ani zawartości zakładu wzbogacania paliwa w Isfahanie, którego istnienie Iran zgłosił w czerwcu 2025 r. Agencja oświadczyła, że nie może zweryfikować irańskich zapasów wzbogaconego uranu, określiła to jako poważne zagrożenie z punktu widzenia proliferacji i wezwała Iran do wpuszczenia inspektorów. Według AFP i Reutersa w raporcie wezwano Iran do podjęcia stopniowych kroków, które umożliwiłyby powrót inspektorów.
Wcześniej, 9 listopada, rzecznik MSZ Iranu Esmaeil Baghaei poinformował, że kilka dni wcześniej inspektorzy MAEA odwiedzili elektrownię jądrową w Buszehrze – podał portal Trend. Jak zaznaczył, Iran nie zawiesił swoich zobowiązań wobec agencji, ale amerykańskie i izraelskie ataki na irańskie obiekty jądrowe utrudniły stosowanie zabezpieczeń.
Odpowiedź Teheranu: warunki inspekcji i rewizja stanowiska wobec NPT
15 listopada Baghaei powiedział na konferencji prasowej w Teheranie, że nie można oczekiwać od Iranu zmiany zasad współpracy z MAEA, dopóki utrzymuje się obecna sytuacja – podał portal Report.az. Późnym wieczorem tego samego dnia wiceminister spraw zagranicznych Kazem Gharibabadi oświadczył w wywiadzie telewizyjnym, że Iran nie wpuści przedstawicieli agencji do uszkodzonych obiektów jądrowych, dopóki warunki Teheranu nie zostaną spełnione, a wojna definitywnie się nie zakończy. Informację AFP przytoczył dziennik The Times of Israel. Inspekcje w tych obiektach są zawieszone od dwunastodniowej wojny z Izraelem w 2025 r.
12 listopada irańskie Zgromadzenie Ekspertów oświadczyło, że rozważenie wystąpienia z układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT), rewizja doktryny obronnej Iranu i zbudowanie potencjału odstraszania stały się „nieuniknioną koniecznością” – podały agencja Mehr i Press TV. Gremium wezwało władze do działania zgodnie ze wskazaniami Najwyższego Przywódcy. Według serwisu Nile Post Zgromadzenie nie zarządziło formalnie wystąpienia z układu. NPT obowiązuje od 1970 r., a jego stronami są 191 państwa.
Wzbogacony uran i groźby wobec amerykańskich baz
9 listopada Baghaei oświadczył, że nie ma „żadnego powodu”, by Iran w ramach ewentualnego porozumienia z USA przekazywał innemu państwu swoje zapasy uranu wzbogaconego do 60 proc. – podała Press TV. Telewizja Al-Arabija, powołując się na anonimowe źródła, poinformowała, że USA zgodziłyby się na wzbogacanie uranu w Iranie do poziomu 3,67 proc. Według serwisu OilPrice.com żaden z rządów tego nie potwierdził.
Odpowiedzialny za bezpieczeństwo Mohsen Rezaei powiedział w wywiadzie dla telewizji Al-Majadin, wyemitowanym 11 listopada, że Iran nie pozwoli na wywiezienie z kraju jakiegokolwiek wzbogaconego materiału jądrowego. Dodał, że Iran zaatakuje amerykańskie bazy poza Bliskim Wschodem, także w Europie, jeśli startowałyby z nich samoloty USA, by bombardować Iran – podała AFP, na którą powołuje się France 24.
Europa: rosyjskie warunki i Zaporoże
Dziennik „The Telegraph” podał 14 listopada, że wśród rosyjskich warunków zakończenia wojny w Ukrainie znajduje się żądanie, by Wielka Brytania i Francja wykluczyły użycie swoich arsenałów jądrowych do ochrony innych państw europejskich. Według doniesień dokument nosi datę 10 listopada i dotarł do niego „The New York Times”. Ma on także zawierać żądanie wycofania sił NATO z Europy Wschodniej (GB News).
MAEA poinformowała 9 listopada, że w ataku drona zginął pracownik okupowanej przez Rosję Zaporoskiej Elektrowni Jądrowej, a tego samego dnia od uderzenia drona zginął też pracownik pobliskiej Zaporoskiej Elektrowni Cieplnej – podał The Kyiv Independent. Dyrektor generalny agencji Rafael Grossi potępił te ataki. 29 października MAEA informowała o śmierci innego pracownika elektrowni w ataku drona.
Azja i Pacyfik: spotkanie w Shenzhenie, japońska debata o zawijaniu okrętów, konstytucja Korei Północnej
Biały Dom ogłosił 13 listopada, że Donald Trump, Władimir Putin i Xi Jinping spotkają się po raz pierwszy w formacie trójstronnym 19 listopada, przy okazji szczytu APEC w Shenzhenie – podała agencja Anadolu. Rzeczniczka Olivia Wales przekazała, że Trump poruszy kwestię redukcji broni jądrowej. Jeden z amerykańskich urzędników zaznaczył, że Waszyngton nie spodziewa się porozumienia. Układ New START wygasł 5 lutego, a USA i Rosja nie zawarły traktatu, który by go zastąpił.
Agencja Kyodo poinformowała, że japoński rząd rozważa wprowadzenie do znowelizowanej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego wyjątku na wypadek sytuacji nadzwyczajnych, który pozwalałby na czasowe zawijanie do portów amerykańskich okrętów z bronią jądrową na pokładzie, przy zachowaniu trzech zasad nieatomowych. Według agencji Xinhua, powołującej się na Kyodo, 10 listopada pomysł poparł jeden z wysokich rangą urzędników. Rozwiązanie nawiązuje do oświadczenia ówczesnego ministra spraw zagranicznych Katsuyi Okady z 2010 r.
Korea Północna opublikowała 11 listopada pełny tekst znowelizowanej konstytucji na państwowej stronie internetowej Naenara – podały Yonhap i UPI. Konstytucja powierza Kim Dzong Unowi jako przewodniczącemu Komisji Spraw Państwowych dowództwo nad siłami jądrowymi i pozwala mu przekazać uprawnienia do ich użycia państwowemu organowi dowodzenia siłami jądrowymi. Tekst w dużej mierze pokrywa się z wersją, którą w maju ujawniło południowokoreańskie Ministerstwo Zjednoczenia.
Źródła
- IAEA increasingly concerned about Iranian enrichment plant, its report says Reuters via WHBL
- Iran says UN inspectors not allowed to visit damaged nuclear sites until war ends The Times of Israel
- Iran expects no change in cooperation with IAEA Report.az
- Assembly of Experts backs NPT exit, warns against escalation Mehr News Agency
- Tehran will strike US bases in Europe if used to attack Iran, security chief says France 24
- Vladimir Putin demands Britain abandon nuclear protection for Europe in Ukraine peace ultimatum GB News
- Drone strike kills worker at Zaporizhzhia Nuclear Power Plant, IAEA says The Kyiv Independent
- Trump to hold trilateral talks with Xi, Putin in China next week: White House Anadolu Agency
- Senior Japanese official calls for allowing nuclear weapons into Japan in emergencies Xinhua
- North Korea posts revised constitution online on propaganda website The Korea Times (Yonhap)