Nükleer gündemde bu hafta: 26 Ekim – 1 Kasım 2026

İran'ın nükleer dosyası Güvenlik Konseyi'nde

UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi 27 Ekim'de BM Güvenlik Konseyi'ne, ajansın Haziran 2025'ten bu yana İran'a yönelik 2025 ve 2026 saldırılarında hasar gören tesislerin onarımına dönük herhangi bir faaliyet görmediğini ve İran'ın 440 kg yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum dahil beyan ettiği nükleer malzemenin doğrulanması için gereken bilgi ve erişimi sağlamadığını söyledi; haberi The New Arab aktardı. Brifing, UAEA Guvernörler Kurulu'nun 9 Eylül'de İran'ı Konsey'e sevk etmesinin ardından geldi. Aynı oturumda Rusya'nın temsilcisi Vasiliy Nebenzya ile Çin'in temsilcisi Fu Cong, WANA ve Press TV'ye göre, 2231 sayılı kararın Ekim 2025'te sona erdiğini ve Konsey'in dosyayı görüşmeye devam etmek için bir dayanağı bulunmadığını söyledi. 28 Ekim'de İran'ın ISNA ajansı, Rusya'nın Viyana temsilcisi Mihail Ulyanov'un İran'ın nükleer tesislerine yönelik yeni saldırılara karşı güvence verilmesi gerektiğini söylediğini aktardı; Ulyanov bu talebi daha önce de dile getirmişti.

Washington ile Tahran arasında baskı ve arabuluculuk

The Wall Street Journal 27 Ekim'de, ABD'nin birkaç Körfez Arap ülkesine 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından İran'a karşı olası kısa ve yoğun bir harekâta hazırlanmalarını söylediğini, muhtemel hedefler arasında nükleer tesislerin de bulunduğunun bildirildiğini yazdı; gazeteye göre Başkan Trump henüz nihai bir karar vermedi. İsrail'in N12 kanalı 28 Ekim'de diplomatik kaynaklara dayanarak, Washington'ın İranlı yetkililere, Tahran yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu ABD'ye devretmediği, bölgesel saldırıları durdurmadığı ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmadığı takdirde saldırının gerçekleşeceğini ilettiğini bildirdi. ABD hükümeti bu haberi doğrulamadı. Trump 27 Ekim'de Teksas'ın Lubbock kentindeki bir mitingde, Roll Call Factbase'in yayımladığı tutanağa göre, İran'ın liderlerinin "asla ama asla nükleer silaha sahip olamayacaklarını gayet iyi anladıklarını" söyledi.

Diplomasi cephesinde Reuters, Katarlı arabulucuların 25 Ekim'de Tahran'a bir anlaşma taslağı ilettiğini bildirdi. Üst düzey bir İranlı yetkili 28 Ekim'de Reuters'a Doha'nın önerilerinin "kabul edilemez" olduğunu ve İran'ın nükleer konuda esneklik göstermeme politikasının değişmediğini söyledi. The Guardian, Körfez ülkelerinin çok aşamalı bir plan hazırladığını, Avrupalı diplomatlara göre BM denetçilerinin İran'ın bombalanan tesislerine yeniden kabul edilmesinin ABD'nin asgari şartı olduğunu yazdı. Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi 31 Ekim'de Al Jazeera'ya bir İran heyetinin Doha'da bulunduğunu, Tahran'ın ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in mektubunu incelediğini ve ABD'nin diyalog başlatma girişiminin "olumlu bir adım" olduğunu söyledi. Erakçi, ABD'li yetkililerle şimdilik bir görüşme planlanmadığını belirtti.

Tahran'da doktrin ve NPT tartışması

Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rezai 31 Ekim'de devlet televizyonuna, savaşın yeniden başlaması halinde İran'ın nükleer doktrinini koruyup korumayacağına ilişkin bir tartışmanın sürdüğünü, ancak yeni bir karar alınmadığını söyledi; haberi Press TV ve Reuters aktardı. 1 Kasım'da eski dışişleri bakanı ve mevcut milletvekili Manuçehr Muttaki, istenmesi halinde meclisin NPT üyeliğinin yeniden gözden geçirilmesi yönünde oybirliğiyle oy kullanacağını söyledi, ancak kararın Rehber'e ait olduğunu vurguladı; haberi Mehr aktardı. Antlaşmadan çekilmeye ilişkin bir yasa tasarısı eylül ayından bu yana meclis başkanlık divanında bekliyor. Iran International, Devrim Muhafızları'na yakın Fars ajansının bombayı halkın talebi olarak sunan sokak röportajları yaydığını bildirdi ve bunların kamuoyuna dair güvenilir bir ölçüt sunmadığını belirtti.

Sivil programlar konusunda İran Atom Enerjisi Kurumu (AEOI) sözcüsü Behruz Kemalvendi 28 Ekim'de İran'ın Rusya ile küçük modüler reaktörlerin ortak inşasına ilişkin bir protokolü sonuçlandırmak üzere olduğunu söyledi. Rosatom Başkanı Aleksey Lihaçov, Buşehr'deki personel sayısının 12 Ekim'de bildirilen 135'ten kasım ayında 200'e çıkacağını açıkladı.

Füze fırlatmaları ve Kore Yarımadası

Rusya Savunma Bakanlığı 28 Ekim'de Borey-A sınıfı Generalissimus Suvorov denizaltısının Ohotsk Denizi'nde dalış halindeyken Arhangelsk bölgesindeki Çija atış sahasına doğru planlı eğitim kapsamında bir Bulava füzesi fırlattığını açıkladı. 29 Ekim'de Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, Kuzey Kore'nin Wonsan bölgesinden yaklaşık 250 km uçan 10 kadar kısa menzilli balistik füze fırlattığını bildirdi; haberi NBC News aktardı. Japonya, füzelerin kendi münhasır ekonomik bölgesine düşmediğinin anlaşıldığını açıkladı. USNI News her iki fırlatmayı da haberleştirdi.

• ABD Hazine Bakanlığı 28 Ekim'de, silah programlarını finanse ettiğini söylediği Kuzey Koreli bilişim çalışanı şemaları nedeniyle 10 kişiye ve Rusya merkezli bir kuruluşa yaptırım uyguladı.
• KCNA'ya göre Kim Jong-un, ordudaki bölük komutanlarına savaşa hazırlık eğitimlerini yoğunlaştırma talimatı verdi; haberde nükleer silahlardan söz edilmedi.
• Askerden arındırılmış bölge yakınında Kuzey Kore obüsleri görüntülendi; Seul Genelkurmayı bunların eski bir sistem olduğunu açıkladı.
• İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis'in, ülkesinin temsilciliğini yeniden açmak üzere 29-30 Ekim'de Pyongyang'ı ziyaret etmesi planlanıyordu.

Zaporijya, caydırıcı kuvvetler ve silahsızlanma diplomasisi

UAEA 29 Ekim'de Zaporijya nükleer santrali çalışanının aynı gün düzenlenen bir insansız hava aracı saldırısında hayatını kaybettiğini açıkladı; Biztoc'un aktardığı Reuters haberine göre. Diğer gelişmelerde, İngiltere'nin dört Vanguard sınıfı denizaltısından üçünün aynı anda denizde olduğu bildirildi; Navy Lookout bunun bir duruş değişikliğine işaret etmediğini belirtti. ABD Hava Kuvvetleri, ARRW hipersonik füzesinin üretimi için Lockheed Martin'e 694 milyon dolarlık sözleşme verdi; NNSA ise Las Vegas'ın kuzeybatısında rutin bir radyasyon tespit tatbikatı yaptı. BM'de Birinci Komite, Japonya'nın öncülük ettiği nükleer silahların kaldırılmasına ilişkin karar tasarısını 7'ye karşı 150 oyla ve 25 çekimserle kabul etti; haberi The Japan Times aktardı. Kazakistan ise nükleer silahtan arındırılmış bölgeler arasında daha yakın eşgüdüm önerdi. Çinli silah kontrolü yetkilisi Dai Huaicheng TASS'a Japonya'nın ayrıştırılmış plütonyumunun teorik olarak birkaç bin savaş başlığına yetebileceğini söyledi.